Nowy Unijny Kodeks Celny: cło 3 EUR za pozycję, EU Customs Data Hub, deemed importer, Trust and Check Trader a AEO, VAT i IOSS, harmonogram do 2034 r. i lista działań dla importerów, e-commerce i supply chain.
Nowy Unijny Kodeks Celny (Union Customs Code, UCC) — Regulation (EU) 2026/2108 — wszedł w życie 20 września 2026 r., ale większość jego przepisów będzie stosowana dopiero od 20 września 2027 r., a pełne przejście na EU Customs Data Hub potrwa etapami do 2034 r. Już teraz, od 1 lipca 2026 r., przesyłki o niskiej wartości z państw trzecich nie korzystają ze zwolnienia celnego do 150 EUR — stosuje się przejściowe cło 3 EUR za pozycję towarową. Reforma dotyczy importerów, eksporterów, producentów i dystrybutorów, sprzedawców e-commerce i marketplace’ów, firm TSL, spedytorów i przedstawicieli celnych. Stan prawny: 10 października 2026 r.
Nowy UCC to nie tylko zmiana przepisów celnych. To przejście od składania pojedynczych zgłoszeń do europejskiego modelu zarządzania danymi, ryzykiem i compliance w łańcuchu dostaw. Przygotowanie wymaga połączenia kompetencji celnych, podatkowych, prawnych, product compliance, supply chain i IT.
Obecny system projektowano dla innej skali handlu. Gwałtowny wzrost liczby przesyłek e-commerce z państw trzecich, rozproszenie danych między 27 administracjami krajowymi oraz rosnąca liczba wymogów pozacelnych — bezpieczeństwa produktów, środowiskowych, sankcyjnych — utrudniają skuteczny nadzór.
Reforma ma zapewnić wspólną analizę ryzyka na poziomie UE, ograniczyć wielokrotne przekazywanie tych samych danych do różnych systemów oraz uprościć współpracę z wiarygodnymi przedsiębiorcami. Komisja Europejska opisuje reformę jako przejście do architektury celnej opartej na danych.
Regulation (EU) 2026/2108 ustanawia nowy Unijny Kodeks Celny i Urząd Unii Europejskiej do Spraw Celnych oraz uchyla rozporządzenie nr 952/2013 — z zachowaniem harmonogramu stosowania i przepisów przejściowych. Pełny tekst jest dostępny w EUR-Lex.
Przy omawianiu reformy trzeba rozróżniać cztery kategorie przepisów:
Nowy urząd ma koordynować działania krajowych administracji, prowadzić unijną analizę ryzyka, wspierać wspólne priorytety kontrolne i odpowiadać za budowę oraz działanie Data Hub. Krajowe organy celne pozostają — zmienia się warstwa koordynacji, a dane i ryzyka analizuje się w skali całej Unii.
Data Hub ma z czasem zastąpić rozproszone krajowe systemy jednym europejskim środowiskiem danych. Zamiast składać kolejne zgłoszenia, przedsiębiorcy będą udostępniać dane — często wcześniej w łańcuchu dostaw i z wielu źródeł (dostawca, przewoźnik, platforma, przedstawiciel celny).
To nie jest zamiana jednego formularza na inny. Przedsiębiorstwo musi ustalić, które dane są źródłowe, kto za nie odpowiada i jak przepływają między systemami. Dlatego gotowość do Data Hub jest projektem transformacji cyfrowej, a nie wyłącznie zadaniem działu logistyki.
Dotychczas przesyłki o wartości rzeczywistej do 150 EUR były zwolnione z cła. Zniesienie tego zwolnienia przyspieszono odrębnym Council Regulation (EU) 2026/382.
Od 1 lipca 2026 r. do 30 czerwca 2028 r. w kwalifikujących się przesyłkach w sprzedaży na odległość stosuje się stałe cło 3 EUR za każdą pozycję towarową, a nie za przesyłkę. Przesyłka zawierająca kilka różnych towarów może więc oznaczać kilka pozycji i odpowiednio wyższe cło. Od 1 lipca 2028 r. rozwiązanie przejściowe ma zastąpić docelowe traktowanie taryfowe. Komisja opublikowała wytyczne dotyczące rozwiązania przejściowego.
Reforma przewiduje opłatę manipulacyjną od przesyłek e-commerce. Na dzień 10 października 2026 r. jej wysokość, podstawa i sposób poboru nie wynikają z opublikowanego i stosowanego aktu. Kwoty podawane w debacie publicznej nie są wiążące — przedsiębiorstwa powinny planować scenariusze, a nie pojedynczą stawkę.
Cło 3 EUR nie zastępuje VAT. VAT z importu rozlicza się nadal na dotychczasowych zasadach — w systemie IOSS (Import One-Stop Shop) dla przesyłek do 150 EUR, w procedurze szczególnej lub w zwykłym trybie. Ponieważ cło wchodzi do podstawy opodatkowania VAT z importu, zmienia się także kwota VAT. Cło i VAT to dwie odrębne ścieżki, które trzeba prowadzić równolegle w systemach celnych i księgowych.
Nowy UCC wzmacnia pozycję importera jako podmiotu odpowiedzialnego za kompletność i prawidłowość danych celnych oraz informacji potrzebnych do oceny wymogów pozacelnych — zakazów, ograniczeń, bezpieczeństwa produktu, oznakowania, dokumentacji technicznej.
W sprzedaży na odległość wprowadzono instytucję domniemanego importera (deemed importer): platforma ułatwiająca sprzedaż może zostać uznana za importera dla tych transakcji. Rozwiązanie będzie stosowane wraz z uruchomieniem funkcji Data Hub dla e-commerce (od 1 lipca 2028 r.). Dla marketplace’ów oznacza to przejęcie części obowiązków i ryzyk, które dziś spoczywają na sprzedawcy lub przewoźniku.
Zakres odpowiedzialności i sankcji zależy od roli podmiotu, rodzaju naruszenia oraz przepisów krajowych i wykonawczych. Przed przyjęciem założeń dotyczących sankcji należy zweryfikować tekst rozporządzenia i akty wykonawcze.
Trust and Check Trader to nowy status dla najbardziej transparentnych i wiarygodnych przedsiębiorców. Ma umożliwiać dalej idące uproszczenia — w tym samodzielne zwalnianie towarów przy spełnieniu warunków — w zamian za udostępnianie organom danych i bieżącą kontrolę wewnętrzną. Warunki i tryb uzyskania statusu określą akty delegowane i wykonawcze.
AEO (Authorised Economic Operator, upoważniony przedsiębiorca) pozostaje odrębną instytucją.
| Kryterium | AEO | Trust and Check Trader |
|---|---|---|
| Podstawa | Obecny UCC, utrzymany w nowym | Nowy UCC, akty wykonawcze w przygotowaniu |
| Istota | Certyfikat wiarygodności i bezpieczeństwa | Status oparty na dostępie organów do danych i kontroli wewnętrznej |
| Uproszczenia | Mniej kontroli, priorytet obsługi | Dalej idące, m.in. samodzielne zwalnianie towarów |
| Przejście | — | Brak automatycznej konwersji z AEO |
Firmy z AEO mają jednak przewagę: procedury, kontrola wewnętrzna i dokumentacja są dobrym punktem wyjścia do oceny gotowości.
Rośnie odpowiedzialność za dane: kod CN/TARIC, wartość celną, pochodzenie i zgodność produktu z wymogami pozacelnymi. Broker celny nie powinien być jedynym miejscem, w którym powstają kluczowe dane.
Kluczowe stają się reguły pochodzenia preferencyjnego, deklaracje dostawców, dokumentacja wywozowa i dowody wywozu dla VAT, a także jakość danych przekazywanych importerom po drugiej stronie granicy.
Cło staje się punktem styku z regulacjami produktowymi. Dane o składzie, pochodzeniu materiałów i zgodności produktu muszą być dostępne w momencie importu, a umowy dystrybucyjne powinny jasno dzielić obowiązki informacyjne.
Cło 3 EUR za pozycję wpływa na ceny i marże, a od 1 lipca 2028 r. dochodzą obowiązki deemed importer i Data Hub. Trzeba przeanalizować model biznesowy, sposób wyodrębniania pozycji w zamówieniach, rozliczenia IOSS i relacje z operatorami pocztowymi i kurierskimi.
Rola zmienia się z „składającego zgłoszenie” na pośrednika danych. Potrzebne są kompetencje w zakresie API i wymiany danych z Data Hub oraz przegląd modeli reprezentacji, odpowiedzialności i umów z klientami.
Należy ocenić jakość kodów CN/TARIC, danych o pochodzeniu, dostawcach, składzie i masie, zestawień materiałowych (BOM), wartości celnych i danych regulacyjnych. Liczy się nie tylko istnienie pola w systemie, lecz także źródło, aktualność, dowód i właściciel informacji.
Przegląd powinien objąć ERP, WMS, TMS, systemy celne i produktowe oraz integracje. Trzeba ustalić system źródłowy dla każdej danej, miejsce walidacji i obsługę korekt.
Warunki Incoterms, umowy z dostawcami, dystrybutorami, platformami i agencjami celnymi powinny jasno określać, kto jest importerem, kto dostarcza które dane, kto ponosi koszty cła i opłat oraz kto odpowiada za błędy. Takie zapisy przygotowujemy w ramach doradztwa prawnego.
Ten sam zestaw danych o produkcie i dostawcy obsługuje coraz więcej regulacji: CBAM (graniczny podatek węglowy), EUDR (rozporządzenie o wylesianiu), PPWR (opakowania i odpady opakowaniowe), DPP (cyfrowy paszport produktu) oraz przepisy o bezpieczeństwie produktów. Warto budować jeden model danych dla wszystkich tych obowiązków, zamiast osobnych rozwiązań dla każdego z nich.
Start przejściowego cła 3 EUR za pozycję towarową (Council Regulation (EU) 2026/382); obowiązuje do 30 czerwca 2028 r.
Przyjęcie Regulation (EU) 2026/2108 przez Parlament Europejski i Radę.
Publikacja w Dzienniku Urzędowym UE i wejście w życie następnego dnia.
Rozpoczęcie stosowania większości przepisów; część przepisów ma własne terminy.
Obowiązkowy Data Hub dla określonej sprzedaży na odległość, deemed importer, docelowe traktowanie taryfowe przesyłek o niskiej wartości.
Dobrowolne korzystanie z Data Hub przez pozostałych importerów, eksporterów i podmioty korzystające z tranzytu.
Obowiązkowe korzystanie z Data Hub w docelowym modelu.
Poniższe kroki to nasze rekomendacje, a nie obowiązki wynikające wprost z przepisów:
W ramach usługi doradztwa celnego przeprowadzamy przegląd gotowości do nowego UCC, audyt klasyfikacji, wartości i pochodzenia, analizę skutków w VAT i IOSS, ocenę AEO i Trust and Check Trader, aktualizację umów oraz przygotowanie wymagań dla ERP, WMS i TMS. Łączymy kompetencje doradztwa podatkowego, prawnego i transformacji cyfrowej. Nie jesteśmy agencją celną — współpracujemy z agencjami i działami logistyki klienta. Autorem artykułu jest Michał Zwyrtek, Partner Zwyrtek Group, doradca podatkowy i agent celny.
Zwyrtek Group był partnerem Marketing & Digital Experts Summit 2026 w Sopocie. Michał Zwyrtek wziął udział w panelu o danych, AI, technologii i transformacji organizacji.
Rozporządzenie PPWR i krajowe reformy ROP oraz system kaucyjny redefiniują zasady projektowania, wprowadzania do obrotu i rozliczania opakowań. Co to oznacza dla zarządów firm działających w Polsce i UE?
Unia Europejska formalnie przyjęła tzw. Pakiet Uproszczeń (Omnibus), który właśnie stał się obowiązującym prawem. To kluczowa informacja dla tysięcy przedsiębi…
Wspieramy przedsiębiorstwa w ocenie obecnego modelu, identyfikacji luk oraz projektowaniu i wdrażaniu zmian w customs, tax, compliance, supply chain i IT.