Fundacja rodzinna 2027 – planowane zmiany w opodatkowaniu

Planowana nowelizacja może istotnie ograniczyć podatkową elastyczność fundacji rodzinnych. Projekt zakłada między innymi podwyższenie CIT od świadczeń z 15% do 19%, wprowadzenie okresu blokady dla sprzedaży określonych aktywów, ograniczenie preferencji dotyczących najmu nieruchomości oraz objęcie fundacji regulacjami CFC i exit tax. Dla istniejących fundacji kluczowy może być audyt struktury i planowanych transakcji jeszcze przed końcem 2026 roku.

Stan legislacyjny i prawny artykułu: 23 sierpnia 2026 r. Wszystkie opisane rozwiązania mają charakter projektu — nie są to przepisy obowiązujące. Zgodnie z projektem planowana data wejścia w życie zmian to 1 stycznia 2027 roku, jednak ostateczny zakres regulacji może jeszcze ulec modyfikacji w trakcie procesu legislacyjnego.

Najważniejsze zmiany w skrócie

Poniższa tabela zestawia obecne zasady z rozwiązaniami przewidzianymi w projekcie. Jeżeli regulacje wejdą w życie w proponowanym kształcie, największe znaczenie praktyczne będą miały: wyższa stawka CIT, blokada sprzedaży wniesionego majątku oraz zawężenie zwolnienia dla najmu.

Dlaczego Ministerstwo Finansów planuje zmiany w fundacjach rodzinnych?

Ministerstwo Finansów uzasadnia projekt sposobem wykorzystywania fundacji rodzinnych w praktyce. Zgodnie z uzasadnieniem projektu część struktur była nastawiona przede wszystkim na krótkoterminową optymalizację podatkową — np. na szybką sprzedaż wniesionych aktywów w reżimie zwolnienia — a nie na wieloletnią sukcesję i akumulację majątku, do których fundacja rodzinna została pierwotnie zaprojektowana.

Dane liczbowe przytaczane w debacie publicznej — dotyczące liczby zarejestrowanych fundacji, skali przychodów korzystających ze zwolnienia, dochodów fundacji oraz wpływów budżetowych — pochodzą z materiałów Ministerstwa Finansów i uzasadnienia projektu. Nie są to wyliczenia Zwyrtek Group.

Z perspektywy fundatorów istotne jest jedno: projekt nie likwiduje instytucji fundacji rodzinnej, ale przesuwa punkt równowagi podatkowej. Więcej o obecnym funkcjonowaniu tej instytucji piszemy w opracowaniu o fundacji rodzinnej.

CIT od świadczeń ma wzrosnąć z 15% do 19%

Najważniejsza planowana zmiana to podwyższenie z 15% do 19% stawki podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) od świadczeń wypłacanych beneficjentom, mienia likwidacyjnego przekazywanego w związku z rozwiązaniem fundacji oraz tzw. ukrytych zysków.

Wpływ zmiany zależy od statusu beneficjenta:

• najbliższa rodzina fundatora — zasadniczo obciążenie pozostaje na poziomie fundacji i wzrosłoby z 15% do 19%, przy zachowanym zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) po stronie beneficjenta;
• dalsza rodzina objęta 10% PIT — łączny ciężar podatkowy może wzrosnąć potencjalnie do około 29%;
• osoby niespokrewnione objęte 15% PIT — łączne obciążenie może sięgnąć potencjalnie około 34%.

Szczególnie istotny jest brak projektowanego mechanizmu ochrony dotychczasowej stawki. Jeżeli regulacje wejdą w życie w proponowanym kształcie, stawką 19% mogą zostać objęte również zyski zgromadzone przez fundację przed 2027 rokiem, o ile zostaną wypłacone beneficjentom już po wejściu zmian w życie. To argument za przeanalizowaniem harmonogramu planowanych świadczeń jeszcze w 2026 roku, w ramach doradztwa podatkowego.

36-miesięczna blokada sprzedaży wniesionego majątku

Projekt przewiduje ograniczenie zwolnienia z CIT dla sprzedaży składników majątku wniesionych do fundacji przez fundatora lub nabytych od podmiotów powiązanych. Zwolnienie miałoby przysługiwać dopiero po upływie 36 miesięcy — liczonych nie od daty wniesienia, lecz od końca roku kalendarzowego, w którym doszło do wniesienia lub nabycia.

W praktyce oznacza to okres blokady dłuższy niż nominalne trzy lata. Przykład: aktywo wniesione do fundacji w styczniu 2027 roku rozpoczęłoby bieg okresu dopiero 31 grudnia 2027 roku, a 36 miesięcy upłynęłoby 31 grudnia 2030 roku. Zwolniona sprzedaż byłaby więc możliwa najwcześniej od stycznia 2031 roku — rzeczywista blokada wyniosłaby około 48 miesięcy. W zależności od miesiąca wniesienia okres ten może wynieść od 37 do 48 miesięcy.

Zgodnie z projektem nowe zasady miałyby zastosowanie do aktywów wniesionych lub nabytych po 31 grudnia 2026 roku. Warto też odróżnić dwa poziomy opodatkowania: sprzedaż aktywa przed upływem okresu blokady oznaczałaby opodatkowanie dochodu ze sprzedaży na poziomie fundacji, natomiast późniejsza wypłata świadczenia beneficjentowi to odrębne zdarzenie — opodatkowanie wartości świadczenia według zasad opisanych w poprzedniej sekcji.

Fundacja rodzinna a najem nieruchomości po zmianach

Projekt zawęża preferencję podatkową dla najmu. Zwolnienie miałoby zasadniczo obejmować bezpośredni, długoterminowy najem lokali mieszkalnych osobom fizycznym na ich własne potrzeby mieszkaniowe. Pozostałe modele najmu wymagałyby indywidualnej analizy podatkowej.

Najem mieszkaniowy

Długoterminowy najem mieszkaniowy realizowany bezpośrednio na rzecz osób fizycznych powinien — zgodnie z projektem — zachować preferencyjne traktowanie. To najbezpieczniejszy model w proponowanym kształcie regulacji.

Najem komercyjny

Najem biur, powierzchni handlowych i magazynów miałby być co do zasady opodatkowany. Dla fundacji, których istotną część przychodów stanowi najem komercyjny, projekt może oznaczać trwałą zmianę ekonomii inwestycji.

Najem krótkoterminowy i aparthotele

Najem krótkoterminowy oraz modele typu aparthotel niosą ryzyko uznania za działalność wykraczającą poza zwolnienie. W skrajnym przypadku nie wykluczone jest też ryzyko zakwalifikowania do działalności niedozwolonej, objętej sankcyjną stawką 25%.

Najem na rzecz własnej spółki operacyjnej

Popularny model, w którym fundacja wynajmuje nieruchomość własnej spółce operacyjnej, również wymagałby przeglądu. Projekt nie przewiduje dla niego preferencji, a powiązanie podmiotowe dodatkowo zwiększa ryzyko sporu z administracją podatkową.

Pożyczki, wierzytelności i ukryte zyski

Projekt rozszerza katalog tzw. ukrytych zysków — świadczeń traktowanych jak wypłata na rzecz beneficjenta lub fundatora, opodatkowanych na poziomie fundacji. Katalog miałby objąć między innymi:

• pożyczki udzielone na okres co najmniej 10 lat;
• pożyczki przeterminowane;
• wierzytelności przedawnione, umorzone lub nieściągalne.

Ostatnia grupa jest szczególnie istotna ekonomicznie: jeżeli regulacje wejdą w życie w proponowanym kształcie, fundacja mogłaby zapłacić podatek od ukrytego zysku pomimo realnej, ekonomicznej utraty kapitału pożyczonego podmiotowi, który przestał być wypłacalny. Wszystkie pożyczki i wierzytelności wewnątrz grupy rodzinnej powinny zostać przejrzane przed końcem 2026 roku — pod kątem terminów, dokumentacji i realnej spłaty.

CFC, exit tax i kryptowaluty

Projekt obejmuje fundacje rodzinne regulacjami dotychczas kojarzonymi z międzynarodowym planowaniem podatkowym. CFC (controlled foreign company, spółka kontrolowana) to przepisy o opodatkowaniu dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych przez polskiego podatnika. Exit tax to podatek od przeniesienia wartości majątku lub rezydencji podatkowej za granicę. Jeżeli projekt zostanie uchwalony, struktury z udziałem podmiotów zagranicznych oraz plany relokacji aktywów będą wymagały oceny pod kątem obu regulacji.

Projekt przewiduje również wyraźne rozstrzygnięcie dla aktywów cyfrowych: obrót kryptowalutami miałby zostać uznany za działalność niedozwoloną dla fundacji rodzinnej, objętą sankcyjną stawką CIT w wysokości 25%. Fundacje posiadające ekspozycję na kryptoaktywa powinny zaplanować jej uporządkowanie przed planowaną datą wejścia zmian w życie.

Które planowane zmiany są korzystne?

Projekt nie jest wyłącznie restrykcyjny. Dwa rozwiązania zasługują na uwagę jako korzystne.

Po pierwsze, projekt rozszerza zwolnienie z PIT świadczeń na zstępnych rodzeństwa fundatora. To istotna zmiana dla fundacji rodzinnych tworzonych wspólnie przez rodzeństwo — dotychczas beneficjenci z tej grupy byli traktowani mniej korzystnie niż najbliższa rodzina.

Po drugie, projekt przewiduje okno dotyczące wycofania określonych nieruchomości mieszkalnych w 2027 roku. Rozwiązanie to może pozwolić na reorganizację części majątku bez skutków, które normalnie towarzyszyłyby przekazaniu mienia w związku z rozwiązaniem fundacji. Szczegóły tego mechanizmu warto monitorować w toku prac legislacyjnych.

Co fundator powinien sprawdzić przed końcem 2026 roku?

Jeżeli regulacje wejdą w życie w proponowanym kształcie, druga połowa 2026 roku będzie ostatnim okresem na działania w dotychczasowym stanie prawnym. Praktyczna checklista dla fundatora i zarządzających majątkiem rodzinnym:

• zweryfikowanie aktywów przeznaczonych do wniesienia lub sprzedaży;
• analiza planowanych aportów udziałów i nieruchomości;
• przegląd wszystkich pożyczek i wierzytelności;
• analiza najmu nieruchomości prowadzonego przez fundację;
• weryfikacja spółek i inwestycji zagranicznych pod kątem CFC i exit tax;
• ocena statusu beneficjentów i ich pokrewieństwa z fundatorem;
• analiza planowanych wypłat świadczeń;
• porównanie scenariuszy: utrzymanie, reorganizacja i ewentualne rozwiązanie fundacji;
• przygotowanie harmonogramu działań na 2026 i 2027 rok.

Checklistę warto powiązać z szerszym planem sukcesji firmy rodzinnej — zmiany podatkowe nie powinny decydować o architekturze majątku w oderwaniu od celów rodziny.

Czy fundacja rodzinna nadal będzie opłacalna?

Najkrótsza odpowiedź: tak, ale w zmienionej roli. Fundacja rodzinna nie przestaje być użytecznym narzędziem sukcesji, ochrony integralności majątku i długoterminowej akumulacji kapitału. Projektowane zmiany mogą natomiast odebrać jej część atrakcyjności jako instrumentu krótkoterminowej optymalizacji podatkowej — szczególnie w modelach opartych na szybkiej sprzedaży wniesionych aktywów, najmie komercyjnym czy wewnątrzgrupowym finansowaniu pożyczkowym.

Decyzja o utworzeniu lub utrzymaniu fundacji powinna więc wynikać z strategii właścicielskiej i sukcesyjnej, a nie wyłącznie z kalkulacji stawek. Więcej o doradztwie dla właścicieli w sekcji firm prywatnych i rodzinnych.

Audyt fundacji rodzinnej przed 2027 rokiem

Zwyrtek Group wspiera fundatorów, beneficjentów i firmy rodzinne w analizie wpływu planowanych zmian na istniejące oraz projektowane fundacje rodzinne. Zakres wsparcia może obejmować w szczególności:

• audyt prawny i podatkowy fundacji rodzinnej;
• analizę aktywów, pożyczek, świadczeń i transakcji z podmiotami powiązanymi;
• ocenę planowanych aportów oraz sprzedaży udziałów i nieruchomości;
• analizę struktur zagranicznych pod kątem CFC i exit tax;
• opracowanie scenariuszy reorganizacji majątku;
• przygotowanie harmonogramu działań przed końcem 2026 roku;
• wsparcie w założeniu fundacji rodzinnej oraz zaprojektowaniu ładu rodzinnego i sukcesyjnego.

Masz już fundację rodzinną albo rozważasz jej utworzenie? Skontaktuj się z nami, aby sprawdzić, jak projektowane zmiany mogą wpłynąć na Twoją strukturę majątkową i plan sukcesji. Możesz też bezpośrednio umówić konsultację dotyczącą fundacji rodzinnej. Zapewniamy również bieżącą obsługę prawną fundacji i spółek rodzinnych.

Artykuł przedstawia projektowane zmiany według stanu na 23 sierpnia 2026 r. Proces legislacyjny nie został zakończony, dlatego ostateczny zakres regulacji oraz termin ich wejścia w życie mogą ulec zmianie. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej dla konkretnego przypadku.